حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2683
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
كه بمعنى طلائى است ، چنان كه در يك هخامنشى هم به همين معنى است . آئوريهاى روم و بيزانس مختلف بود ، گاهى 40 و گاهى 72 آئورى را معادل يك ليبراى « 1 » طلا ميدانستند و ليبراى طلا 328 گرام يا تقريبا 65 مثقال وزن داشته ، بنابراين وزن آئورى از چهار گرام و نيم تا 8 گرام و دو عشر بوده و وقتى كه 4 گرام و نيم يا تقريبا يك مثقال وزن داشت 25 دينار رومى محسوب ميشد . علاوه بر تجارت غرامتى ، كه اردوان پنجم از روميها گرفت باعث ورود طلاى زياد بايران گرديد ، ولى ساسانيان بيش از اشكانيان از آن استفاده كردند . اشكانيان عنوانى هم از روميها اتّخاذ كردند و آن لفظ اوتوكرات « 2 » بود ، كه بمعنى حاكم مطلق است ( يعنى پادشاهى ، كه حكومتش محدود نيست ) . اتّخاذ اين عنوان در دولت پارت با آنچه ، كه راجع بترتيبات سلطنتى گفته شده است ، صورى به نظر ميآيد ، زيرا با بودن مجلس مهستان پادشاه پارت حكومت مطلقه نداشته . تاريخ ( تقويم ) تقويم شاهان اشكانى دو ترتيب داشت : ترتيب سلوكى و پارتى . مبدأ تاريخ اوّلى از 312 ق م . يا از ابتداى تأسيس دولت سلوكى بود . سال موافق اين تقويم قمرى است ، يعنى داراى دوازده ماه است و چون با سال شمسى مطابقت ندارد ، هر سه سال عدّه ماهها را بجاى دوازده سيزده حساب ميكردند ، تا با سال شمسى مساوى گردد ، معلوم است ، كه تقويم سلوكى تقليد از تقويم يونانى و مقدونى است ، كه نيز سالش سال قمرى است . مبدأ تاريخ پارتى ابتداى سلطنت تيرداد اوّل يا 247 ق . م است . سالها شمسى است و اسامى دوازده ماه همان اسامى اوستائى است ، كه اكنون نيز معمول است . فروردين ، اردىبهشت ، الخ . بر سكّهها هردو تاريخ ذكر ميشد ، ولى در ميان مردم تنها تاريخ پارتى رواج داشت . لوحههائى در بابل يافتهاند ، كه متعلّق بدورهء اشكانى است و فقط تاريخ پارتى دارد و چون اسم خردادماه ( هئوروتات ) در لوحهاى ذكر شده معلوم است ، كه ماهها همان نامهاى اوستائى بوده . در اينجا سئوالى طرح مىشود ، كه سالهاى شمسى پارتى را چگونه كبيسه ميكردهاند ؟ زيرا مسلّم ، است كه سالهاى
--> ( 1 ) - Libra . ( 2 ) - Autocrate .